Demir (çelik) travers, demiryolu hatlarında rayların taşınması ve yük aktarımının sağlanması için kullanılan yüksek dayanımlı çelik travers tipidir. UIC 54 ve UIC 60 ray profilleriyle uyumlu olan çelik traversler, uzun ömürlü, hafif, korozyona dayanıklı yapısıyla köprü hatları, liman hatları ve ağır yük taşımacılığı için ideal çözümdür.

 

DEMİR (ÇELİK) TRAVERS NEDİR?

Demir traversler, demiryollarında rayların doğru konumlandırılması, yük aktarımı ve hat stabilitesinin sağlanması amacıyla kullanılan, yüksek dayanımlı çelik profillerden üretilmiş travers tipleridir. Özellikle ağır yük hatlarında, köprülerde, bakım-onarım bölgelerinde ve titreşim kontrolü gereken hat kesimlerinde tercih edilir. Modern uygulamalarda “çelik travers (steel sleeper)” olarak adlandırılır.

---

DEMİR / ÇELİK TRAVERSİN ÖNE ÇIKAN ÖZELLİKLERİ

• Yüksek Mukavemet ve Dayanım

Çelik malzemenin doğal dayanımı sayesinde ağır aks yükleri altında deformasyon minimumdur.

• Uzun Ömür ve Yüksek Darbe Dayanımı

Korozyon önleyici kaplamalar ile 40 yıla kadar dayanım sağlar.

• Kolay Montaj ve Hafiflik

Beton traverslere göre daha hafiftir; montaj ve bakım çalışmalarında avantaj sağlar.

• Geri Dönüştürülebilir Malzeme

Çelik yapısı nedeniyle geri dönüşümü kolaydır; çevresel açıdan sürdürülebilir bir çözümdür.

• UIC Standardı ile Uyumluluk

UIC 54 ve UIC 60 ray profilleri için uygundur. Nabla, Pandrol ve SKL benzeri bağlantı sistemleriyle kullanılabilir.

---

DEMİR (ÇELİK) TRAVERS ÇEŞİTLERİ

1. U Profil Çelik Traversler

• En yaygın kullanılan çelik travers tipidir.

• UIC standartlarına göre şekillendirilmiş profilden üretilir.

• Hafif, dayanıklı ve kolay montaj yapılabilir.

2. Kutu Profil (Box Type) Çelik Traversler

• Kapalı kesit yapısı sayesinde yüksek burulma dayanımı sunar.

• Ağır yük taşımacılığı ve liman hatlarında kullanılır.

3. Kaplama Çelik Traversler

• Korozyona karşı galvaniz, epoksi veya bitümlü kaplama uygulanarak üretilir.

• Uzun ömürlü kullanım sağlar, özellikle köprü hatlarında tercih edilir.

4. Makas Bölgeleri İçin Özel Çelik Traversler

• Makas yapısına uygun özel boy ve profilde üretilir.

• Yüksek dayanım ve esneklik gerektiren noktalarda kullanılır.

---

TEKNİK ÖZELLİKLER (GENEL)

Malzeme

• S235 – S355 kalite yapısal çelik

• Yüksek darbe dayanımı (Charpy V testlerine uygun)

Boyutlar (Proje ve UIC normlarına göre değişir)

• Uzunluk: 2.40 – 2.75 m

• Profil yüksekliği: 90 – 140 mm

• Profil genişliği: 120 – 160 mm

• Ağırlık: 50 – 80 kg (profil tipine göre)

Korozyon Kaplaması

• Sıcak daldırma galvaniz

• Epoksi boya

• Bitümlü anti-korozyon kaplama

• Kaplama kalınlığı: 60–120 mikron

Ray Uyumluluğu

• UIC 54

• UIC 60

• AREMA (ihracat için)

Bağlantı Sistemleri

• Nabla tipi bağlantı

• Pandrol e-clip

• KPO ve civatalı klasik sistemler

• Elastomer altlık ile entegre kullanım

Mekanik Özellikler

• Statik yük dayanımı: 180–220 kN

• Titreşim sönümleme: elastomer altlık ile artırılabilir

• Burulma direnci yüksek

• Çekme dayanımı: 320–510 MPa (çelik sınıfına bağlı)

---

KULLANIM ALANLARI

• Konvansiyonel demiryolları

• Endüstriyel iç hatlar

• Liman ve yük terminal hatları

• Köprü üstü demiryolu hatları

• Makas bölgeleri

• Tüneller

• Bakım-onarım çalışmaları

---

Beton – Ahşap – Çelik Travers Karşılaştırma Tablosu
Özellik	Beton Travers	Ahşap Travers	Çelik Travers (Demir Travers)
Malzeme	Yüksek dayanımlı ön gerilmeli beton	Sert ağaç türleri (meşe, çam, kayın vb.)	Yapısal çelik (S235–S355)
Ömür	40–50 yıl	20–30 yıl (emprenye ile)	30–40 yıl (kaplama ile)
Ağırlık	260–300 kg	70–100 kg	50–80 kg
Dayanım	Çok yüksek	Orta	Yüksek
Esneklik	Düşük	Yüksek	Orta
Titreşim Sönümleme	Orta	Çok iyi	İyi (elastomer ile artırılır)
Bakım İhtiyacı	Çok düşük	Orta	Düşük
Montaj Kolaylığı	Orta (ağır olduğu için)	Kolay	Kolay
Ray Uyumluluğu	UIC 54 – UIC 60	UIC 54 – UIC 60	UIC 54 – UIC 60
Bağlantı Sistemleri	SKL12, SKL14, Vossloh	Nabla, Pandrol, KPO	Nabla, Pandrol, KPO
Kullanım Alanı	Yüksek hızlı tren, konvansiyonel hat	Makas bölgeleri, köprüler, bakım	Köprü hatları, ağır yük,     endüstriyel hat
Korozyon / Çürüme Riskine Karşı Direnç	Çok yüksek	Emprenye ile artırılır	Kaplama ile yüksek
Yangın Direnci	Çok yüksek	Düşük	Orta
Fiyat / Maliyet	Orta	Orta–Yüksek	Orta
Geri Dönüşüm	Düşük	Orta	Çok yüksek
Avantajı	Uzun ömür + yüksek stabilite	Esneklik + titreşim sönümleme	Hafif + yüksek mukavemet
Dezavantajı	Ağır ve nakliyesi zor	Çürüme/çatlama riski	Korozyon riski (kaplama çözümü)